Y MORFIL A WNAETH DONNAU: MURLUN GODIDOG LLOYD
Morfil gwyn anferth, tonnau'n torri, môr cythryblus ac wyneb cyfarwydd o Hollywood. Ym mis Medi 2026, cafodd cornel o Abergwaun ei thrawsnewid yn rhywbeth gwirioneddol arbennig.
Fel rhan o Ar Ymyl y Tir / On Land's Edge 2026, a diolch i gyllid gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, comisiynwyd yr artist stryd lleol Lloyd the Graffiti i greu murlun ysblennydd i ddathlu 70 mlynedd ers rhyddhau ffilm Moby DickJohn Huston, y ffilmiwyd llawer ohoni yn Abergwaun, Wdig a'r cyffiniau ym 1954.
Ac am ychwanegiad godidog i'r dref ydyw.
Mewn lle amlwg ar gornel Stryd y Gorllewin a Theras Brodog, mae'r murlun yn dod â'r morfil gwyn mawr, y môr stormus, y llong hwylio Pequod a Chapten Ahab bythgofiadwy Gregory Peck ynghyd mewn dathliad trawiadol o gysylltiad rhyfeddol Abergwaun â Hollywood.
Wrth i'r gwaith fynd rhagddo, bu trigolion ac ymwelwyr yn gwylio wrth i Lloyd drawsnewid wal gyffredin yn ddarn eithriadol o gelf gyhoeddus. O'r amlinellau cyntaf hyd at y cyffyrddiadau olaf, daeth y murlun yn fyw yn raddol, gan ddenu edmygedd, ffotograffau a digonedd o sgyrsiau ar hyd y ffordd.
Ond efallai mai'r peth mwyaf arbennig am greadigaeth Lloyd yw'r hyn y mae'n ei gynrychioli.
Saith deg mlynedd ar ôl i Moby Dick ymddangos ar sgriniau sinema am y tro cyntaf, mae gan bobl Abergwaun a Wdig atgof parhaol arall o'r haf rhyfeddol hwnnw pan ddaeth Hollywood i Sir Benfro.
Ac, a barnu wrth yr ymateb, mae'r dref wedi cymryd ei morfil newydd i'w chalon.
Tref yn Llawn Edmygedd
Pan rannodd Lloyd ffotograffau o'r murlun gorffenedig ar y cyfryngau cymdeithasol, roedd yr ymateb yn aruthrol, gyda dros fil o ymatebion a chasgliad hyfryd o sylwadau gan bobl o bell ac agos.
Dyma rai o'r negeseuon sy'n cyfleu'r hoffter, yr edmygedd a'r atgofion a ysbrydolwyd gan ei waith:
Lyndon Rufus Winters
“I love the art all over Fishguard”
Adrian Isaac
“What an amazing piece of art history for the town.”
Jen Burton
“It’s absolutely stunning. I admired it this week when walking back to Goodwick.”
Non MacLellan
“My granddad was apparently a stunt double in that film. (Believable as he lived in Fishguard and was a sailor by trade)”
Julie Rose
“What an amazing mural that is. !!”
Ann Davies
“Defo on my to do list next time in The Shire x”
Tracey Jones
“Drove past this the other day. Stunning Awesome talent you have ✨✨✨✨✨”
Ginge Davies
“Love this do much and its my all time fav film”
Mae'r sylwadau hyn yn dweud cymaint. O'r rhai sy'n cofio cysylltiadau lleol y ffilm i'r rhai sy'n darganfod y gwaith celf am y tro cyntaf, mae murlun Lloyd wedi dod yn destun balchder gwirioneddol i'r gymuned.
Yn y Penawdau
Denodd y murlun sylw ymhell y tu hwnt i Abergwaun hefyd, gyda'r cyfryngau rhanbarthol a chenedlaethol yn dathlu'r gwaith celf a'i gysylltiad â threftadaeth sinematig y dref.
Western Telegraph
Giant Moby Dick mural unveiled on Fishguard street corner
Nation.Cymru
New mural celebrates Welsh town’s Hollywood connection 70 years on
Tenby Observer
Moby Dick-inspired street art transforms Fishguard ahead of festival
Etifeddiaeth Barhaol
Un o uchelgeisiau Ar Ymyl y Tir 2026 oedd dathlu hanes rhyfeddol Abergwaun a Wdig mewn ffyrdd a fyddai'n parhau i ysbrydoli pobl ymhell ar ôl i'r ŵyl ddod i ben.
Mae murlun godidog Lloyd yn gwneud yn union hynny.
Mae'n cysylltu cenedlaethau, yn dathlu creadigrwydd lleol, yn dod ag ychydig o hud Hollywood i gornel stryd gyffredin ac yn sicrhau bod stori Moby Dick Dick yn parhau'n rhan o dreftadaeth fyw'r dref.
Diolch o galon i Lloyd the Graffiti am greu rhywbeth mor arbennig, ac i bawb sydd wedi rhannu ffotograffau, atgofion a negeseuon o werthfawrogiad.
Mae'r morfil wedi dychwelyd i Abergwaun. A'r tro hwn, mae yma i aros.
Comisiynwyd y murlun fel rhan o Ar Ymyl y Tir / On Land's Edge 2026, gyda chefnogaeth Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol.